Bankacılık düzenleme ve denetleme kurulu Ekim ayı raporuna göre  , yerli ve yabancı para olarak  mevduat  toplamı 2 060 milyar liradır.  Yine yerli ve yabancı para cinsinden krediler toplamı da  2 463 milyar liradır. Kredi mevduat oranı yüzde 119.5’tir.

Merkez Bankası  30 .Kasım 2018 Raporundaki geçici verilere göre de , Mevduat toplamı ( bankalar arası mevduat dahil ) 2 038 ,7  Milyar lira , Kredileri toplamı ise 2 298,6 milyar liradır. Kredi / toplam mevduat oranı yüzde 112, 7’dir. Bu oran TL mevduatında daha yüksek , döviz mevduatında ise yüzde 100 ‘dür.

Yani TL ve Dövizler bankada uyumuyor. Kredi olarak piyasaya çıkıyor. Hatta Kredilere bile  yetmiyor. Bankalardan döviz kredisi alan özel sektör dış borcunu ödüyor. Kur Riski yüksek olmasına rağmen dövizle borçlanmak , akıl karı değil. Ancak dış kredi almış olanlar bu riske girmek zorunda kalıyor.

Bankaların da  dövize ihtiyacı var…183 milyar dolar dış kredi borçlar var. Bunun 103 milyar doları da  bir yıl vadelidir.

Öte yandan mevduatın uyumadığını BDDK ‘da  teyit etmişti ve  bir süre önce , BDDK bankalara yazı yazarak , ‘’ bankalardan 2018 yılı kârlarıyla, 2018 öncesinde elde edilip dağıtılmamış kâr ve yedeklerin nakit çıkışına yol açacak biçimde dağıtılmamasını’’ istemişti.

BDDK ‘nın kaynaklarınızı kullanmayın dermesi , arkasından ilgili Bakanın uyuyan mevduatlar için Devlet tahvili çıkarmasının verdiği mesaj , kaynaklarınızı bana kullandırın demektir. Bunun iki nedeni var … Birisi  döviz ihtiyacı, diğeri de Mart seçimlerinde popülizm için gerekli para ihtiyacıdır.

Ocak- Ekim arasında on aylık dönemde Ödemeler Blançosu  net hata ve noksan kaleminden , yani nereden geldiği belli olmayan kaynaklardan , 18.4 milyar dolar girişi oldu. Döviz arzını etkiledi. Ancak aynı dönemde sıcak para gelmedi , tersine çıktı.

Doğrudan yabancı yatırım sermayesi girişi de azaldı.

Merkez bankası , bankaları rahatlatmak için şarta bağlı döviz yükümlülüklerini azalttı. Neticede 2017 yılı ekim ayında 94.7 milyar dolar olan döviz rezervi , 2018 ekim ayında 66.2 milyar dolara geriledi.

 

 

31 EKİM , MERKEZ BANKASI DÖVİZ REZERVLERİ

 (MİLYAR DOLAR )                              

                                                             2018       2017      

RESMİ REZERV VARLIKLARI             86.2      117.8

DÖVİZ VARLIKLARI                             66.2        94.7

ALTIN                                                   18.5        17.0

ŞARTA BAĞLI YÜKÜMLÜLÜKLER     27.9        65.9

MB REZERVİ                                       38.3        28.8

 

Hazine 17/21 Aralıkta devlet tahvili ihraç ediyor. Vergisiz net faizi , Euro ‘da yüzde 1.575 ve Dolarda 3.60 . Öteden beri devlet tahvilleri var. Ne var ki , Şimdi devlet  vatandaşa diyor ki ;  bankaların tuzu kuru ‘’ dövizlerini bankaya yatırma bana döviz kredisi olarak ver ‘’ .

Böyle bir yaklaşım piyasa istikrarını bozar. Normalde Devlet tahvil çıkarır ve satar. Ancak bunu bankaları rakip göstererek yaparsa , piyasa istikrarını  dinamitlemiş olur.

Bu günkü iktidar seçim olunca seçime odaklanıyor. İstikrarı gözü görmüyor.

TL’ ye gelince… Bankalar devlet imtiyazıdır. Ancak kar ve zararı sermayeye aittir. Bu güne kadar  siyasi iktidar kamu bankalarını doğrudan , özel bankalar ada baskı yaparak , onları popülist amaçlı kredi vermeye zorladı. Dönmeyen krediler içinde Hükümetlerin bu amaçla verilen KOBİ kredileri  başı çekiyor. (Aşağıdaki tablo )

 

 

                 EYLÜL 2018  BANKA KREDİLERİ

 

MİLYAR TL

TOPLAMDA

YÜZDE PAY

TÜKETİCİ

517

20

KOBİ

663

26

KURUMSAL VE TİCARİ

1.408

54

 

 

 

KAYNAK:BDDK

 

 

Yine yandaş medya için açılan kredilerde dönme riski var. Çünkü medyada genel olarak kar ya yok veya kar marjları düşüktür.

Sonuç olarak ; bankalar ekonominin kan damarlarıdır. Bunlar siyasi popülizm amaçlı kullanılırsak kan kaybederiz.